Νάρκισσος; Όχι, ευχαριστώ

Αυτό που με τρελαίνει με τους αρχαίους Ελληνικούς μύθους, είναι η απίστευτη διεισδυτικότητά τους στην ανθρώπινη ψυχή- ο τρόπος δηλαδή που αντικατοπτρίζουν, πολλές φορές ασυνείδητα, αρχετυπικές ανθρώπινες καταστάσεις, τις οποίες αναγνωρίζουμε ακόμη και σήμερα και τις αισθανόμαστε οικείες. Την αγάπη μου αυτή για τη μυθολογία τη χρωστάω σε έναν πολύ σημαντικό άνθρωπο που πέρασε από τη ζωή μου πριν από δέκα περίπου χρόνια και εξακολουθεί πολλές φορές, ακόμη και σήμερα, να μου δίνει εναύσματα να δω τα πράγματα από διαφορετικές οπτικές γωνίες.

Ο μύθος της Ηχώς και του Νάρκισσου είναι ένα τυπικό παράδειγμα, ένα από τα πολλά που έχουν βρει τη θέση τους στο σύγχρονο συμβολισμό της ψυχιατρικής. Ως γνωστόν, ο Νάρκισσος υπήρξε ένας εξαιρετικά όμορφος νεαρός, που δεν είχε όμοιο. Τον ερωτεύτηκε παράφορα η Νύμφη Ηχώ, η οποία μπορούσε να επαναλαμβάνει μόνο το τέλος της κάθε πρότασης που ξεστόμιζε κάποιος. Όταν ο Νάρκισσος την αρνήθηκε, η Ηχώ γεμάτη θλίψη και απογοήτευση μαράζωσε, μέχρι που απέμεινε μόνο η φωνή της. Ούτε και ο Νάρκισσος όμως είχε καλό τέλος. Σύμφωνα με προφητεία που δόθηκε στη μητέρα του, ο Νάρκισσος θα ήταν ευτυχισμένος μέχρι τη μέρα που θα γνώριζε τον εαυτό του. Αυτό και έγινε-όταν είδε τυχαία τον αντικατοπτρισμό του στο νερό ενός ποταμού, τον ερωτεύτηκε παράφορα. Αδυνατώντας όμως να προσεγγίσει το αντικείμενο του πόθου του, που δεν ήταν παρά ο ίδιος του ο εαυτός, ο Νάρκισσος μαράζωσε και εκείνος από τη θλίψη και μεταμορφώθηκε στο γνωστό μας κίτρινο λουλούδι με το ίδιο όνομα.

Η σύγχρονη ψυχολογία και ψυχιατρική δανείστηκε το όνομα του Νάρκισσου προκειμένου να περιγράψει μια παθολογική διαταραχή της προσωπικότητας, η οποία χαρακτηρίζεται από την εγωκεντρικότητα, την έλλειψη εμπάθειας (της ικανότητας να συμπάσχει κανείς με τους άλλους) και ασυνείδητων ελλείψεων στην αυτοπεποίθηση.

Σχεδόν όλοι μας διατηρούμε κάποια ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά, αλλά το να είναι κανείς επαρμένος, να έχει πολλά δικά του επιχειρήματα ή να είναι εγωιστής δε σημαίνουν απαραίτητα πως πάσχει από κάποια διαταραχή της προσωπικότητάς του. Ο Ναρκισσισμός αποτελεί ένα μακροχρόνιο μοτίβο αφύσικης συμπεριφοράς, σκέψης και συναισθημάτων σε διάφορες καταστάσεις. Η συναναστροφή με έναν νάρκισσο μπορεί να κάνει κάποιον να αισθανθεί άσχημα για τον εαυτό του. Οι Νάρκισσοι συνήθως είναι εξαιρετικοί στη δουλειά τους. Είναι όμως εκείνοι οι άνθρωποι που συνήθως απομακρύνουν τους συνεργάτες, τους υφιστάμενους, τους μαθητές και τους πελάτες-οι άνθρωποι απομακρύνονται εξοργισμένοι ή λυπημένοι.

Όσον αφορά τις διαπροσωπικές σχέσεις των Νάρκισσων, είναι πολύ δύσκολο να περάσει κανείς απλά καλά μαζί τους, χωρίς προβλήματα. Πολλές φορές θα είναι χαμηλών τόνων, παθητικοί και θα εξαρτώνται από εσάς-και αυτό στις καλές στιγμές τους. Είναι ανίκανοι να αγαπήσουν οτιδήποτε ή οποιονδήποτε και συνεπώς δεν αισθάνονται τις απλές χαρές της ζωής, παρά μόνο την κάλυψη των σωματικών τους αναγκών. Υπάρχει μόνο ένας τρόπος να κάνετε έναν Νάρκισσο ευτυχισμένο: να του κάνετε όλα τα χατήρια και να συμφωνείτε μαζί του για τα πάντα. Υπάρχει επίσης μόνο ένας τρόπος να σας φερθούν καλά: κρατήστε τις αποστάσεις σας. Μπορούν να είναι καλοί, ακόμη και γοητευτικοί, να φλερτάρουν και να είναι ιδιαίτερα σαγηνευτικοί στους ξένους και θα σας κολακέψουν μέχρι αηδίας αν θέλουν κάτι από εσάς. Όταν προσπαθήσετε να τους προσεγγίσετε με τον φυσιολογικό τρόπο, θα σας πουν ότι τους πιέζετε συναισθηματικά και θα απομακρυνθούν, γιατί ζητάτε πολλά.

Κάποια χαρακτηριστικά της προσωπικότητάς τους, που θα σας επιτρέψουν να ανακαλύψετε αν κάποιος κοντινός σας άνθρωπος είναι Νάρκισσος, είναι τα ακόλουθα:

-Συναισθηματική ανωριμότητα
-Εγωκεντρικότητα
-Ελάχιστη, αν όχι ανύπαρκτη μεταμέλεια για λάθη
-Κακή κρίση
-Αδυναμία μάθησης από την εμπειρία-δεν είναι σε θέση να μάθει από τα λάθη του
-Αδυναμία αντίληψης των συνεπειών των πράξεών του
-Έλλειψη συνείδησης

-Ανεπαρκείς διαπροσωπικές δεξιότητες-αδυναμία έκφρασης συναισθημάτων. -

-Αναισθησία αναφορικά με τις ανάγκες των άλλων
-Χαμηλή αντοχή στο στρες
-Αδυναμία διατήρησης γνήσιας πίστης σε ανθρώπους
-Ακυρώνει υποχρεώσεις χωρίς λόγο ή προειδοποίηση
-Αναλαμπές αισθημάτων, μέχρι κανείς να πειστεί πως πρόκειται ν’ αλλάξει
-Σε μια σχέση εμπιστοσύνης, προδίδει τις δεσμεύσεις του και μπλοκάρει συναισθηματικά όταν έρχεται κοντά σε αυτούς που ισχυρίζεται πως αγαπά
-Με δυσκολία διαχειρίζεται το χρόνο και τις δραστηριότητές του
-Ιστορικό παραιτήσεων και διαπροσωπικών συγκρούσεων στον εργασιακό χώρο
-Ανίκανος να διατηρήσει μια πιστή σχέση. Φλερτάρει υπερβολικά και κάνει απρεπή σχόλια για άλλες γυναίκες
-Θεωρεί πως γνωρίζει περισσότερα από τους άλλους ανθρώπους και πως είναι αλάνθαστος. Πείθει τους άλλους για την προοπτική του.
-Δεν αναλαμβάνει την ευθύνη για την συμπεριφορά του
-Πάντα θεωρεί πως οι άλλοι δεν τον καταλαβαίνουν

Ποια είναι η συμβουλή μου για το πώς να αντιμετωπίσετε έναν Νάρκισσο; Απλά, να μη γίνετε η Ηχώ του και να απομακρυνθείτε με ανάλαφρα πηδηματάκια, διαφυλάσσοντας με αυτόν τον τρόπο την ψυχική σας υγεία και ηρεμία.

Μην είσαι ψαρούκλα ρεεεεε

Η συμπάθειά μου για οτιδήποτε έχει να κάνει με τις αρχαίες γυναικείες θεότητες, τη μυθολογία και το συμβολισμό νομίζω πως είναι πασιφανής σε όσους με γνωρίζουν. Για το λόγο αυτό μπορεί κανείς να πει πως σε έναν πολύ μεγάλο βαθμό, θεωρώ πως η Εβραϊκή μυθολογία και αργότερα ο συμβολισμός και οι πρακτικές του Χριστιανισμού αποτελούν αντιγραφές και πολύ συχνά διαστρεβλώσεις πολύ πιο πρώιμων γυναικοκεντρικών μύθων αλλά και τελετουργικών που σκοπό τους είχαν να λατρέψουν τη πρωταρχική γυναικεία θεότητα που αποτελεί τη βάση κάθε αρχαίου πολιτισμού.

Ας πάρουμε για παράδειγμα το ψάρι, το οποίο έχει χρησιμοποιηθεί εκτενώς προκειμένου να συμβολίσει τον Ιησού Χριστό, με τη γνωστή ανάλυση των αρχικών Ιησούς Χριστός Θεού Υιός Σωτήρ και αποτέλεσε μάλιστα διακριτικό αναγνώρισης ανάμεσα στους πρώτους Χριστιανούς, οι οποίο το χάραζαν στην άμμο για να γνωστοποιήσουν (διακριτικά) τα θρησκευτικά τους πιστεύω σε καιρούς χαλεπούς για την πίστη τους. Η αλήθεια βέβαια για το σύμβολο του ψαριού χάνεται στα σκοτεινά νερά της ιστορίας (και του μύθου) και δε συμβολίζει παρά το μέσο της εισόδου του ανθρώπου σε αυτόν τον κόσμο, που δεν είναι άλλα από τα (προσοχή παρακαλώ στην εξευγενισμένη ορολογία) γυναικεία αναπαραγωγικά όργανα.

Πάνω από 50 βωμοί έχουν βρεθεί στην Κεντρική Ευρώπη (ακόμη και από την 6η χιλιετία π.Χ.), οι οποίοι απεικονίζουν μια θεότητα που μορφολογικά συνδυάζει τις μορφές του ψαριού, του αυγού και της γυναίκας και κατά πάσα πιθανότητα απεικονίζουν την πρωταρχική θηλυκή γενεσιουργό μορφή των πάντων. Η μεγάλη θεά της αρχαιότητας αλλού απεικονιζόταν με βαριά στήθη, μεγάλα οπίσθια και μια μεγάλη σχισμή στο επίμαχο σημείο, την όρθια “vesica piscis”, το επονομαζόμενο «δοχείο του ψαριού», το οποίο υιοθέτησε αργότερα ο Χριστιανισμός, περιστρέφοντάς το κατά 90 μοίρες. Η “vesica piscis” στην αρχική της όρθια μορφή ίσως και να επιζεί στην «mandorla» ( αμύγδαλο), το ολόσωμο φωτοστέφανο της Καθολικής εικονογραφίας.

Το ψάρι υπήρξε στην αρχαιότητα σύμβολο της γυναικείας σεξουαλικότητας και της γονιμότητας και το συναντάμε στενά συνδεδεμένο με τις γυναικείες θεότητες σε όλον τον κόσμο. Στην Κίνα, το ψάρι συμβολίζει τη Μεγάλη θεά μητέρα Kwan-Yin, και το ίδιο συμβαίνει και με την Ασιατική Κυβέλη, προκάτοχο κατά πολλούς της δικής μας Αφροδίτης (η οποία μάλλον δεν είναι τυχαίο ότι γεννήθηκε από τη θάλασσα). Στη Σκανδιναβία, η μεγάλη Θεά Freya ήταν άρρηκτα συνδεδεμένη με το ψάρι και μάλιστα εξαιτίας της, συνηθίζονταν να τρώνε ψάρι της Παρασκευή (αγγλιστί Freya-day, Friday, μέρα της Freya).

Στην ινδική θρησκευτική εικονογραφία, η θεά του Έρωτα και του Θανάτου και φύλακας συνεπώς των πιο σκοτεινών μυστηρίων, η Κάλι, απεικονίζεται πολλές φορές με ένα ψάρι αντί για μάτι. Η Ίσιδα των Αιγυπτίων ήταν γνωστή ως το Μεγάλο Ψάρι της Αβύσσου και έχει απεικονιστεί με ένα ψάρι στο κεφάλι. Σε έναν ιδιαίτερα δύσκολο ερμηνευτικά μύθο, ο ζηλόφθονος αδερφός του Όσιρι Σεθ σκότωσε τον αδερφό του και τον έκοψε σε 13 κομμάτια, τα οποία σκόρπισε στην αιγυπτιακή γη. Η σύζυγός του Ίσιδα κατάφερε να βρει τα 12 από αυτά εκτός από το (για να το πω πάλι εξευγενισμένα) 13ο, το αναπαραγωγικό του όργανο, το οποίο το κατάπιε ένα ψάρι το οποίο ζούσε μέσα στο Νείλο, και συμβολίζει τη μήτρα της Ίσιδας, η οποία πολύ σύντομα γέννησε τον Θεό Ώρο, τον ηλιακό θεό με τη μορφή του γερακιού.

Pan-Dora's Case

Τον τελευταίο καιρό τα κουτάκια όλων των ειδών απασχολούν το μυαλό μου. Κουτάκια που μας βοηθούν να τακτοποιούμε τα συναισθήματά μας και κουτάκια που φοβόμαστε να ανοίξουμε γιατί δεν ξέρουμε αν οι γύρω μας αντέξουν το περιεχόμενο που θα ελευθερώσουμε στον κόσμο.

Μια φορά και έναν καιρό, οι Θεοί για να εκδικηθούν τους ανθρώπους και τον Προμηθέα που τους έκλεψε τη φωτιά κάτω από τη μύτη τους, έστειλαν στη γη την εξαιρετικά όμορφη Πανδώρα, την πρώτη γυναίκα. Της έδωσαν μάλιστα και ένα κουτί (κατά πολλούς ένα δοχείο), στο οποίο έκλεισαν όλα τα δεινά του κόσμου και της είπαν να μη το ανοίξει ποτέ. Περίεργη όμως όπως ήταν η Πανδώρα, άνοιξε το κουτί και από αυτό ξεπήδησαν οι λοιμοί, οι πόλεμοι, η κακία, ο φθόνος και γενικότερα ότι πιο κακό και απεχθές μπορεί να φανταστεί κανείς.

Μια φορά και έναν καιρό, ο Θεός για να τιμωρήσει την Εύα που υπέπεσε στο πρωπατορικό αμάρτημα και έφαγε το μήλο από τη δέντρο της γνώσης του καλού και του κακού, έδιωξε αυτή και τον Αδάμ από τον Παράδεισο και έκτοτε σηματοδότησε την απαρχή μιας περιόδου χιλιάδων ετών, κατά τη διάρκεια της οποίας η γυναίκα θα πλήρωνε αυτό της το ατόπημα με κάθε δυνατό τρόπο. Για άλλη μια φορά, οποιαδήποτε ομοιότητα ανάμεσα στους δύο μύθους ΔΕΝ είναι συμπτωματική.

Στις αρχές του εικοστού αιώνα, δύο κύριοι με το όνομα Freud και Υοung τράνταξαν συθέμελα τον Δυτικό Πολιτισμό με τη δουλειά τους πάνω στην ερμηνεία των ονείρων και των συμβόλων. Ο Young μίλησε για αρχετυπικά σύμβολα, κοινά σε όλη την ανθρωπότητα και ο Freud, σε μία μελέτη με τίτλο Dora’s Case (όσο άκομψη και αν ήταν) μίλησε για την ταύτιση του συμβόλου του «κουτιού» με τα γυναικεία αναπαραγωγικά όργανα και τη γυναικεία σεξουαλικότητα. Ξαφνικά το κουτί της Πανδώρας απέκτησε νέο νόημα.

Μια φορά και έναν καιρό, ήταν μια μεγάλη Θεά-Μητέρα που αποτελεί το υπόβαθρο κάθε μεγάλου πολιτισμού που χάνεται στην αχανή αρχαιότητα. Πριν την αναστροφή που πραγματοποιείται αναπόφευκτα σε κάθε μεγάλο πολιτισμό όπως αυτός περνά από τη μητριαρχία στην πατριαρχία, η θεά αυτή, όπως θα ήταν το μόνο λογικό και αυτονόητο, ήταν η γενεσιουργός αρχή των πάντων, η Παν-Δώρα, η Θεά της γονιμότητας, που προσφέρει στον άνθρωπο απλόχερα όλα τα δώρα. Τα ονόματά της ήταν άπειρα και αν σκάψει κανείς βαθιά στο χρόνο, θα ανακαλύψει τις ρωγμές και τις ανακολουθίες κάθε πατριαρχικού μύθου που ήρθε βολικά να την εκτοπίσει από το θρόνο της.

Ποια είμαι, που πάω κλπ κλπ

We’re weaving the world
into being
incubating
the future
with the stories we tell.
Right now
right here.

Προς μεγάλη μου έκπληξη, η Γυναίκα-Αράχνη αποτελεί μια αρχετυπική φιγούρα που συναντάται σε μια πληθώρα αρχαίων πολιτισμών και είναι άμεσα συνυφασμένη με τη γυναικεία δημιουργική αρχή. Για λόγους ευνόητους, η Γυναίκα- Αράχνη ταυτίζεται με τη δημιουργία και τη συνοχή των κόσμων, των όντων και των πραγμάτων – εξαιτίας του ιστού που υφαίνει- τη δημιουργία των δεσμών ανάμεσα στους ανθρώπους, αλλά και τη δημιουργικότητα και για κάποιο λόγο που δεν αντιλαμβάνομαι ακόμη (αλλά μάλλον υποψιάζομαι εξαιτίας της παραγράφου που ακολουθεί) με το συγγραφικό ταλέντο.

Σε έναν εξαιρετικά ενδιαφέροντα μύθο δημιουργίας των Ινδιάνων Ηopi, η Γυναίκα – Αράχνη, σε συνεργασία με τον Πατέρα Ήλιο (και ενίοτε και μόνη της), δημιουργεί το σύμπαν. Αμέσως μετά, δημιουργεί και τους ανθρώπους από κόκκινο πηλό- για την ακρίβεια η Γυναίκα – Αράχνη μετατρέπει τις σκέψεις του Πατέρα Ήλιου σε μορφές από πηλό. Στη μυθολογία των Ινδιάνων Hopi η Γυναίκα-Αράχνη έχει τη μαγική ικανότητα να σκέφτεται τη στιγμή που οι σκέψεις της υλοποιούνται-με λίγα λόγια, η σκέψη της αποτελεί την αιτία των πάντων. Η Γυναίκα-Αράχνη ονοματίζει και όπως ονοματίζει, τα πάντα εμφανίζονται μπροστά της (oποιαδήποτε ομοιότητα με άλλους μύθους δημιουργίας μάλλον ΔΕΝ είναι τυχαία). Εξ ου προφανώς και η σχέση της με τη δημιουργία φανταστικών κόσμων και το συγγραφικό έργο.

Μια εξίσου ενδιαφέρουσα ιστορία που αφορά τη Γυναίκα-Αράχνη, είναι η ιστορία μιας γυναίκας από τη Λυδία, που ονομαζόταν Αράχνη και υπερηφανεύονταν πως ήταν η καλύτερη υφάντρα που υπήρξε ποτέ. Επιδεικνύοντας μια κάποια υπερφίαλη περηφάνεια που δε γινόταν εύκολα δεκτή από τους Αρχαίους Έλληνες θεούς, η Αράχνη προκάλεσε την εξίσου καλή υφάντρα Θεά Αθηνά να αναμετρηθεί μαζί της. Η Αράχνη νίκησε στο διαγωνισμό και κατάφερε να εξοργίσει τόσο πολύ τη Θεά, που αυτή κατέστρεψε το έργο της. Στενοχωρημένη, η Αράχνη αποπειράθηκε να κρεμαστεί από ένα δέντρο, αλλά την τελευταία στιγμή η Θεά τη λυπήθηκε και τη μεταμόρφωσε σε αράχνη, προορισμένη να υφαίνει για πάντα.

Τρινάκρια

H παράδοξη αυτή κυρία με τα τρία πόδια είναι η Αθηνά Τρινάκρια, της οποίας την ύπαρξη αγνοούσα μέχρι πριν από μερικές ημέρες, που την είδα να κρέμεται με τη μορφή ασημένιου φυλακτού στον καθρέφτη ενός αυτοκινήτου. Καταπώς φαίνεται, η Αθηνά, η οποία και υπήρξε προστάτιδα του νησιού, συμβολίζει τη Σικελία και τα τρία ακρωτήριά της. Μπορεί κανείς μάλιστα να τη δει και στη σημαία της Σικελίας, με μία ελαφρώς λιγότερο τρομακτική όψη.

Είναι γενικότερα αποδεκτό ότι η Τρινάκρια βασίζεται σε ένα πολύ παλιότερο Αρχαίο Ελληνικό σύμβολο, το «τρισκέλιον», δηλαδή μια εικόνα που απεικονίζει τρία πόδια ενωμένα στους γοφούς, έτσι ώστε να δίνουν την ψευδαίσθηση της συνεχούς κίνησης. Σύμβολα αυτού του είδους, αναφέρονται συνήθως στη δράση, την αέναη κίνηση, την πρόοδο, την επανάσταση, τον ανταγωνισμό και την κίνηση προς τα μπροστά.

Το τρισκέλιον έχει περάσει και στον Κέλτικο συμβολισμό, με τους τρεις κύκλους που ενώνονται, αλλά και στη σημαία του Isle of Man, νησιού ανάμεσα στην Αγγλία και την Ιρλανδία.

Σατανική σύμπτωση 3

Devi, η Θεά Μητέρα της Ινδικής Μυθολογίας.

Εκάτη η Τρίμορφος, χθόνια θεότητα της Ελληνικής Μυθολογίας.

Σατανική σύμπτωση 2

Η Θεά των Αρχαίων Αιγυπτίων Ίσιδα με τον Θεό Ώρο (300 π.Χ.)


Η Παναγία η Βρεφοκρατούσα (13ος αιώνας μ. Χ.)

Σατανική σύμπτωση 1

Ο Θεός του Θανάτου των Αρχαίων Αιγυπτίων Άνουβις

Ο "κυνοκέφαλος" Άγιος Χριστόφορος (Βυζαντινή Εικόνα)